Conferentie: groen en taal als cement of splijtzwam in wijk

Taal en groen kunnen het leven in je wijk fijner maken óf ze drijven buren juist uit elkaar. Hoe dat werkt, vertelden Chantal van Lieshout en Lotte Thissen van Zuyd op de conferentie van Spil in de Wijk.

Het is donderdag 11 juni. In het gouvernement in Maastricht is het een komen en gaan van professionals die Limburgse buurten dagelijks veerkrachtiger maken. Op deze jaarlijkse conferentie van Spil in de Wijk leren ze van elkaar in tal van workshops en masterclasses. 

Groen verbindt

Chantal van Lieshout is docent en onderzoeker bij de opleiding Social Work en bijbehorend lectoraat Sociaal Werk van Zuyd. In haar onderzoek ziet ze dat gemeenten groen steeds meer omarmen. “Dat is natuurlijk goed voor de biodiversiteit en zo hebben buurtbewoners een plek om elkaar te ontmoeten. Maar dan moet je het wel slim inzetten! En dat gebeurt helaas niet altijd”, vertelt ze.

Politiek groen

Gemeenten zetten groen soms ‘te technologisch’ in omdat dit ‘politiek beter is’: dus groen om het groen. Maar als daardoor de oude ontmoetingsplek van buren verdwijnt, ze het park links laten liggen of klagen over onkruid, is het een gemiste kans voor verbinding tussen bewoners. 

Ecologisch onkruid

Chantal geeft haar masterclass samen met ecoloog Ronald Bruinen. En hij vertelt over een grasveld in Maastricht dat de gemeente bewust niet meer maait. “Heel ecologisch. Maar buren noemen het onkruid. Een bewoonster zei: ‘Waarom maaien ze het niet? Mensen laten hier nu hun hond uit. En ik laat mijn kinderen niet tussen die drollen spelen’.” 

Kritisch kijken

Chantal legt uit dat groen zo een splijtzwam tussen bewoners onderling en de gemeente wordt. Ze benadrukt dat je daarom vooraf zorgvuldig en kritisch moet zijn over groen. “Het kan verbinden óf polariseren. De 1 vindt het mooi en de ander noemt het onkruid. Daarom is het heel belangrijk dat je de buurt er vanaf het begin goed bij betrekt.”

 
Kracht van taal

Na de lunch neemt docent en onderzoeker Lotte Thissen, ook van Social Work bij Zuyd, het stokje over van Chantal. Haar kernvraag: ‘Spreek jij de taal van de straat?’ 

Ongelijkheid

Lotte laat zien dat ook taal voor een tweedeling in wijken kan zorgen. Buurtbewoners die bijvoorbeeld de beleidstaal van de gemeente spreken, krijgen misschien meer voor elkaar dan andere bewoners. Sommige taalvormen hebben dus meer macht dan anderen, vertelt Lotte. “En het is belangrijk dat professionals zich daarvan bewust zijn en oog krijgen voor taalvormen met minder macht. Daarnaast is het goed om aan te sluiten bij de taalvormen van een wijk. Dan kun je bijvoorbeeld sneller vertrouwen opbouwen met de bewoners.”

Gevoel vertalen

Een mooi voorbeeld daarvan is dialect. Zodra je in Limburg dialect spreekt, roep je een heel ander gevoel op bij bewoners. En omgekeerd kan het uiten van je problemen in dialect een heel ander gevoel overbrengen. Dat blijkt wel uit 2 voorbeelden van bewoners met hetzelfde probleem:  

Bewoner 1: “Ik ervaar financiële instabiliteit door een opeenstapeling van administratieve achterstanden. Ik wil graag bekijken welke ondersteuning er mogelijk is.”

Bewoner 2: “Ick krieg het neet mer rondj. Alles lup sjèf, strakkes zitte ze mich nog boete.”
 

Dure woorden

Een man in de zaal zegt: “Wat bewoner 1 zegt, dat heb ik een cliënt zo nog nooit horen zeggen. Maar zoals bewoner 2 wel.” En iemand anders: “Bij bewoner 2 krijg je meer het gevoel dat het echt misgaat.” “Bewoner 1 verstopt zich misschien bewust achter dure woorden”, zegt een vrouw een paar stoelen verderop.

Zet taal bewust in!

Lotte knikt en vertelt dat taal geen communicatietrucje is. “Natuurlijk is taalniveau B1 een goed begin. Maar als je taal écht bewust inzet, voelen mensen zich meer thuis en vertrouwder om over hun problemen te praten. Dan verbindt taal echt!”

Andere masterclasses

Behalve Lotte en Chantal geven nog meer docenten en onderzoekers van Zuyd een masterclass op de conferentie. Zoals Lenno Jansen en lector Maja Rocak van het Zuydlectoraat Sociaal Werk. Zij vertellen over doeltreffend leiderschap in het sociaal domein, de professionele rol, rechtvaardigheid en sociale verandering. 

Tegenslag en ontzorgen

Verder bespreekt Cindy Caenen de Werkplaats Sociaal Domein en de kracht van tegenslag. Ze laat zien hoe je kunt leren van wat schuurt in de praktijk en hoe het zit met verantwoordelijkheid en verandering. En Nikki Kluskens zoomt in op het werk achter de voordeur. Ze kijkt naar betrokkenheid, vertrouwen en ontzorging rond de Limburgse energietransitie.

LASSO 

Bestuurders, professionals en bewoners die samen werk willen maken van leefbaarheid, veiligheid en gelijke kansen in kwetsbare wijken kunnen vanaf nu een speciale opleiding van 10 maanden volgen: de Leergang Academie voor Sociale Stedelijke Ontwikkeling (LASSO). Met 1 druk op de knop gaven gedeputeerde Marc van Caldenberg, Nicole Ummelen van de Open Universiteit, Ron Meyer van het Programma Heerlen-Noord, Darian Meacham van Universiteit Maastricht, een vertegenwoordiger van   en lector Maja Rocak van het Zuydlectoraat Sociaal Werk gaven op 11 juni het startsein voor LASSO.