Reablement in beeld: wat het ZELF-programma betekent in de praktijk

Reablement vraagt om een andere manier van kijken naar zorg. Niet automatisch overnemen, maar samen met cliënten onderzoeken wat iemand zelf nog kan doen of opnieuw kan leren. Het uitgangspunt is: wat is voor iemand belangrijk, wat lukt nog wél en welke ondersteuning helpt om zo zelfstandig mogelijk te blijven?

Die manier van werken versterkt eigen regie, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven. Voor zorgmedewerkers vraagt dit om bewustwording en ander gedrag. Niet zorgen voor iemand, maar zorgen dat iemand zo veel mogelijk zelf kan blijven doen.

Bewustwording als basis

In de dagelijkse zorg is het vaak vanzelfsprekend om snel te helpen of iets over te nemen. Dat gebeurt met de beste bedoelingen, maar juist kleine handelingen kunnen belangrijk zijn om vaardigheden te behouden. Denk aan opstaan uit een stoel, koffiezetten, aankleden of weer naar buiten gaan. Reablement vraagt daarom om een bewuste houding. Neem ik iets over omdat het nodig is, of omdat het sneller gaat? Geef ik iemand ruimte om het zelf te proberen? En stel ik vragen die uitnodigen tot eigen regie?

Om die omslag te maken, hebben zorgmedewerkers niet alleen kennis nodig. Ze hebben ook praktische strategieën nodig om reablement toe te passen in hun dagelijkse werk. Het ZELF-programma ondersteunt hen daarbij.

Het ZELF-programma

ZELF staat voor Zelfredzaamheid, Eigen regie, Levenskwaliteit en Functionaliteit. Het programma helpt zorgmedewerkers om ouderen te stimuleren zoveel mogelijk zelf te blijven doen. Niet door minder zorg te bieden, maar door anders te ondersteunen. De ZELF-scholing is ontwikkeld door de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg (AWO-L) en wordt gegeven door Zuyd Professional. De scholing is gebaseerd op wetenschappelijke kennis en praktijkervaring. Medewerkers leren hoe zij anders kunnen kijken, andere vragen kunnen stellen en cliënten kunnen ondersteunen bij wat voor hen belangrijk is. 

Vorig jaar en dit jaar werd de ZELF-scholing mede mogelijk gemaakt door ZorgConnect Zuid-Limburg. Dat gaf een belangrijke impuls aan het verspreiden van het gedachtegoed onder zorgmedewerkers in de regio. In het eerste jaar namen zeven organisaties deel aan ZELF. Ook dit jaar laten opnieuw zeven organisaties medewerkers scholen. Daarmee ontstaat in Zuid-Limburg een groeiende beweging van organisaties en professionals die reablement concreet willen maken in de praktijk.

Ondersteunende video voor deelnemende organisaties Zorgconnect

Vanuit de deelnemende organisaties ontstond de behoefte aan ondersteunend materiaal over reablement en het ZELF-programma. Medewerkers wilden het gedachtegoed niet alleen zelf beter leren toepassen, maar ook kunnen uitleggen aan nieuwe collega’s, cliënten, mantelzorgers en familieleden. Zuyd heeft samen met de betrokken zorgorganisaties opgehaald waar behoefte aan was. De belangrijkste wens was een korte video die op een toegankelijke manier laat zien wat reablement is, wat het ZELF-programma inhoudt en wat deze manier van werken betekent voor cliënten, naasten en zorgmedewerkers.

Op basis van die gezamenlijke input is een video ontwikkeld. Deze laat zien hoe cliënten en mantelzorgers met reablement te maken krijgen, welke rol zorgmedewerkers spelen en wat deze aanpak kan opleveren in het dagelijks leven. De video kan worden ingezet bij de onboarding van nieuwe medewerkers, als voorbereiding op de ZELF-scholing of in gesprekken met cliënten en mantelzorgers die voor het eerst kennismaken met deze werkwijze. De ontwikkeling van de video is mede mogelijk gemaakt door ZorgConnect Zuid-Limburg.

Meer weten?

Zuyd Professional biedt scholingen aan voor organisaties en professionals die met reablement aan de slag willen. De scholingen zijn praktijkgericht en speciaal ontwikkeld voor professionals in zorg en welzijn. Zo bouwen teams stap voor stap aan zorg die mensen sterker maakt. Niet door alles over te nemen, maar door samen te kijken wat iemand zelf kan blijven doen.