Zuyd Flex Tech helpt mkb-bedrijven slimmer en duurzamer produceren

MKB-bedrijven staan voor grote transities op het gebied van energie en verduurzaming, circulaire economie, digitalisering en artificial intelligence. “Eigenlijk moet alles tegelijk”, zegt Roger Bemelmans, lector Applied AI bij de onderzoeksgroep Data Intelligence bij Zuyd. “Bedrijven voelen de noodzaak om te vernieuwen, maar weten niet hoe te beginnen en beschikken vaak niet over de juiste kennis en competenties.” 

Met Zuyd Flex Tech biedt Zuyd Professional een modulair scholingsaanbod dat hierop inspeelt. De modules richten zich met name op de maak- en chemische industrie, installatietechniek en logistiek; de belangrijkste economische pijlers van de Limburgse economie. Juist in deze sectoren hebben bedrijven te maken met grote uitdagingen op het gebied van energie, grondstoffengebruik, digitalisering en automatisering. Dat vraagt niet alleen om technologische innovatie, maar ook om nieuwe kennis en vaardigheden van medewerkers.  

“Zuyd Flex Tech wordt medegefinancierd door het Just Transition Fund van de Europese Unie”, licht de lector toe. “De doelgroep is breed: van medewerkers op de werkvloer tot managers en innovatiemedewerkers. Juist die combinatie is belangrijk, omdat de transitie naar duurzaam produceren niet alleen een technische verandering is, maar vooral een verandering in denken en werken binnen een organisatie. Deelname aan de modules is laagdrempelig door de blended-aanpak van zowel online als fysiek onderwijs.” 

Stap 1: bewustwording

“Voor veel bedrijven zijn de modules het startpunt van een langer traject. Zodra duidelijk wordt waar kansen liggen, ontstaat vaak de behoefte om daarmee verder te gaan. Bedrijven gaan dan samen met Zuyd aan de slag in onderzoeks- en innovatieprojecten, waarbij we studenten betrekken via stages en afstudeeropdrachten. Zuyd helpt bedrijven vooral bij het verkennen, experimenteren en innoveren. Wanneer een toepassing uiteindelijk in de dagelijkse praktijk wordt ingevoerd, betrekken we andere partijen voor de verdere implementatie en het beheer. Op die manier kan Zuyd Flex Tech het beginpunt zijn voor vernieuwing en innovatie bij Zuid-Limburgse MKB-bedrijven.” 

Stap 2: nieuwe competenties en tools

Binnen die ontwikkeling speelt ook AI een rol. “De meeste mensen kennen inmiddels tools zoals ChatGPT of andere large language models”, zegt Arjan. “In de cursus besteden we aandacht aan wat deze technologie kan betekenen in een projectomgeving. Denk bijvoorbeeld aan het structureren van informatie, het samenvatten van rapportages of het ondersteunen bij analyses.” Tegelijk benadrukt hij dat AI vooral een hulpmiddel is. “Je kunt het vergelijken met een digitale stagiair: iemand die snel informatie kan ordenen of suggesties kan doen, maar waarbij de professional zelf verantwoordelijk blijft voor interpretatie en besluitvorming. Daarom besteden we ook aandacht aan kritisch gebruik van AI, bijvoorbeeld als het gaat om betrouwbaarheid, context en privacy.”

Inbedding in de praktijk

Voorbeelden van onderzoeks- en innovatieprojecten zijn er volop. “Neem Carbon Valley, een subsidieproject van de Nederlandse overheid. Hierin werken bedrijven en kennisinstellingen, samen met studenten en ondersteund door AI- en digitaliseringsexperts samen aan toepassingen van AI in de industrie. Denk bijvoorbeeld aan het maken van digital twins om onderhoud te voorspellen, scenario’s te testen zonder verspilling van materiaal en productieprocessen efficiënter en duurzamer in te richten.”  

Naast Carbon Valley is Zuyd betrokken geweest bij andere (euregionale) innovatieprojecten, zoals Interreg-projecten rond Quick Response Manufacturing (QRM) en Blockchain for Prosumers. Roger: “QRM richt zich op het slimmer en sneller inrichten van productieprocessen, zodat doorlooptijden korter worden, voorraden afnemen en verspilling wordt verminderd. Het project Blockchain for Prosumers onderzoekt hoe bedrijven en burgers onderling energie kunnen uitwisselen en verhandelen met behulp van blockchaintechnologie, bijvoorbeeld op industrieterreinen waar bedrijven energie opwekken en met elkaar delen, of burgers die zonnepanelen op hun dak hebben. Ook in deze projecten komen digitalisering, energie en duurzaam produceren samen. Digitalisering en AI zijn daarbij geen doel op zich. Door beter gebruik te maken van data kunnen bedrijven processen optimaliseren, energieverbruik verminderen en onderhoud beter plannen. Technologie wordt zo een hulpmiddel om efficiënter om te gaan met grondstoffen, tijd en energie.

Wat deze projecten aan kennis opleveren, vindt zijn weg weer naar het onderwijs. Zo werken we samen aan initiatieven die bijdragen aan de digitale en verduurzamingstransitie.”