Nieuws
Nieuws

‘Innovatie maakt zorg en welzijn nóg leuker’

Betekenisvol werk doen voor anderen. Dat is de drijfveer van verpleegkundigen en sociaal werkers en ook die van directeur Ellen Leers van Verpleegkunde en Sociaal Werk bij Zuyd. Ze is ervan overtuigd dat ‘haar’ studenten ook in de toekomst met plezier naar hun werk gaan. Daar kan geen coronapandemie iets aan veranderen. De nieuwste (technologische) innovaties, creativiteit en intensieve samenwerking tussen verschillende vakgebieden gaan die liefde voor het vak verder versterken.

Eerst was er hét applaus. Daarna domineerden beelden van overvolle intensive cares en verpleegafdelingen de media. Ter ere van de Dag van de Zorg op 12 mei vraagt de redactie aan Ellen Leers of het vak nog wel leuk is. Ze antwoordt volmondig ‘ja’. Al geeft ze grif toe dat de zorg een zware periode heeft doorgemaakt. Een tijd waarin veel personeel het bijltje erbij neergooide. En daarom moet het roer om. Zuyd draait achter de schermen volop mee aan dat roer. Over een koerswijziging die het werk in de zorg- en welzijnssector efficiënter en lichter zal maken.

Ellen Leers

Wereld van verschil

Tijdens de eerste lockdown begint Leers als directeur bij Zuyd. Het is mei 2020. “Ik kreeg een warme ontvangst en voelde me meteen heel welkom. Daarvóór had ik met veel plezier elf jaar bij de Cicero Zorggroep gewerkt. In mijn laatste functie was ik manager bedrijfsondersteuning en bestuurssecretaris. Bij bet begin van de coronacrisis zat ik ook in het crisismanagementteam. Een moeilijke periode vol pittige besluiten. Veel ouderen overleden en in het crisisteam bespraken we bijvoorbeeld wat we moesten doen als de begrafenisondernemers het straks niet meer aan zouden kunnen. Tegelijk moesten we onze medewerkers voldoende beschermende materialen bieden. Je kan het je nu niet meer voorstellen, maar kwalitatief goede mondkapjes en handschoenen waren schaars. Daar lag ik echt wakker van. Dat is natuurlijk een wereld van verschil met de overleggen bij Zuyd. Docenten bespraken hoe ze moesten overstappen op een ander didactisch onderwijsmodel om online les te geven en kwaliteit van onderwijs te borgen. Natuurlijk ook ontzettend belangrijk en relevant voor de toekomst van de zorg, maar van een hele andere orde.”

‘Crisis gaat voorbij’

Vanwege de lockdowns werkte Leers net als zovelen veel thuis. “Daardoor miste ik het contact met de mensen op de werkvloer. Ik ben een verbindende leider en krijg veel energie als ik docenten en studenten op school tegenkom. Zij misten die onderlinge contacten natuurlijk ook en mogelijk nog veel meer. Enkel online lessen geven, is zwaar. Maar gelukkig is elke crisis van voorbijgaande aard.”

Vernieuwen

Wat minder snel voorbijgaat, zijn de gigantische tekorten op de arbeidsmarkt voor de zorgsector. “Het werven van meer studenten is natuurlijk een flinke druppel, maar wel op een ontzettend gloeiende plaat. Daarom moeten we ook volop vernieuwen. Dat begint met ondernemende studenten. Studenten die innovatieve werkwijzen en nieuwe technologische mogelijkheden zoeken. Samen met organisaties, medewerkers, burgers, cliënten en patiënten kunnen ze die testen en uitrollen. Een efficiencyslag die de sector voor toekomstige generaties toegankelijk en betaalbaar houdt”, zegt Leers. “Ook voor professionals die al langer in het vak werkzaam zijn, hebben we een mooi aanbod om competenties op dit gebied te ontwikkelen. Onze master Gezondheidsinnovatie is daar een goed voorbeeld van.”

Regisseurs

Studenten moeten dus (technologische) innovaties en de zorg en het sociale domein kunnen laten samenvloeien. Dat vergt leiderschap en een kritische blik. Leers: “Daarom leren onze studenten niet alleen als specialist hun vak goed uit te voeren. Ze kijken als regisseur ook continue hoe ze de zorg en ondersteuning kunnen verbeteren. Dit doen ze voor burgers, cliënten en patiënten. Maar ook voor zichzelf en collega’s waar ze interprofessioneel mee samenwerken.” Leers noemt als voorbeeld de samenwerking tussen de verpleegkundige, de sociaal werker, de ergotherapeut, de logopedist, de fysiotherapeut en de verloskundige. “Doordat je veel breder gaat denken, is het vak eigenlijk nog uitdagender geworden.”

Wearables, apps en domotica

Er zijn tal van handige technologische innovaties op de markt waardoor mensen minder vaak naar de zorgverlener hoeven. Ook faciliteren ze zorgverleners, cliënten en hun naasten. Een paar voorbeelden:

  • draagbare meetapparatuur (wearables)
  • apps
  • automatische verlichting in plinten
  • deuren die automatisch open gaan
  • camera’s waarmee zorg op afstand mogelijk is (domotica)
  • een medicijndispenser. Een klein kastje dat je waarschuwt als het tijd is je medicijnen in te nemen en waar dan ook meteen de juiste pillen uit rollen.
  • een hulpmiddel waarmee mensen zelf hun steunkousen kunnen aantrekken

Hierdoor kunnen mensen langer zelfstandig thuis wonen. Leers: “En dat scheelt weer een paar keer per dag thuiszorg.”

IPOS-keurmerk

Los van die innovaties, plukken cliënten ook de vruchten van Interprofessioneel Opleiden en Samenwerken (IPOS). Omdat de zorgopleidingen van Zuyd hier zo goed in zijn, hebben ze zelfs het ‘IPOS-keurmerk’ gekregen.  Studenten leren ‘waar houdt mijn kennis en expertise op en hoe en wanneer zet ik een ander in’. Tijdens de opleiding werken zorg- en welzijnsstudenten van verschillende opleidingen samen aan actuele vraagstukken uit de beroepspraktijk. Dit doen ze vaak samen met professionals uit de praktijk in bijvoorbeeld living labs.

Kritisch op beleid

Een ander punt waarop veel winst valt te behalen is: kritisch naar bestaand beleid kijken, vindt Leers. “Bijvoorbeeld het hoge zorgniveau dat we in Nederland gewend zijn. Kunnen we dat vasthouden? En moeten we dat willen? Wat werkt wel en wat niet?  Waar investeren we veel zorg- en welzijnsgeld in de symptomen van mankerend beleid? Studenten van Sociaal Werk leren we extra kritisch naar beleid te kijken. Ze kunnen problemen die in wijken leven, signaleren en adresseren op de juiste plek. Kritische professionals zijn nodig om scheve patronen in het beleid te signaleren. De toeslagenaffaire is daar een goed voorbeeld van. De structuur en cultuur in organisaties moet wel zodanig zijn dat mensen zich ook vrij voelen om kritisch te zijn”, benadrukt Leers. Ze zegt daarom dat organisaties er goed aan doen de professionals van Zuyd in de praktijk niet alleen maar als uitvoerders in te zetten. “We moeten aan meerdere knoppen tegelijkertijd draaien.”

Papierwerk

Daar hoort ook de knop van het papierwerk bij. De administratieve druk moet omlaag. “Daarvoor bedenken we vanalles. Via een ‘speach to tekst’-app hoeven zorgprofessionals hun bevindingen maar in te spreken en het wordt omgezet in tekst.” Verder worden meetgegevens van onderzoeken steeds vaker automatisch aan het dossier van patiënten toegevoegd. Leers is blij dat ook de regering steeds meer aandacht heeft voor de onnodige bureaucratie in zorg. “Maar het vraagt ook een maatschappelijke kentering, eentje die uitgaat van vertrouwen.”

Meer nieuwe studenten

Voor wie denkt dat corona studenten heeft afgeschrikt om in de zorg te werken, heeft Leers goed nieuws. “Zowel bij Sociaal Werk als Verpleegkunde hebben we al twee jaar lang een hoge instroom. We doen er natuurlijk alles aan die studenten binnen boord te houden en om deze instroom ook in de toekomst hoog te houden. Tot nu toe lukt dat, want de uitval is niet hoger dan andere jaren. Dat komt ook doordat we extra inzetten op begeleiding en het vinden van alternatieve stageplekken door de coronacrisis.” Dat het aantal studenten groeit, verbaast Leers niets: “Als je graag iets voor een ander betekent, kom je vanzelf bij een opleiding in de zorg of welzijn terecht.”