Nieuws

'Echt contact op school is de meerwaarde van Zuyd'

Corona vraagt het uiterste van zorgpersoneel. Maar onderwijs in tijden van corona vergt net zo goed een pittige krachtsinspanning, ook bij Zuyd Hogeschool. Om te laten zien hoe pittig, nemen drie docenten en vier studenten van verschillende opleidingen ons mee naar het digitale klaslokaal.

'Het is wel fijn dat je onlinelessen kunt terugkijken'

Imke Dippel (20), eerstejaars Technische Bedrijfskunde in Heerlen: “Een nieuwe studie beginnen in coronatijd is best raar. Een voordeel van online-onderwijs is dat je minder reistijd hebt. Echte praktijklessen hebben wij op dit moment nog niet, omdat de opleiding door corona vooralsnog theoretisch is en we nu online contact hebben met bedrijven. Tijdens de onlinelessen krijgen we ook vaker een quiz. Dat is leuker dan een hoorcollege. In de klas moet je natuurlijk regelmatig vragen van de docent beantwoorden. Maar thuis zijn er veel meer mogelijkheden om andere dingen te doen tijdens de les. Ik merk dat ik dan makkelijker op mijn telefoon kijk, wat spelletjes doe of even app. Soms is het te druk in de woonkamer. Dan ga ik boven zitten of op kantoor bij mijn vader. Ik probeer nu zoveel mogelijk mijn aandacht erbij te houden. Anders moet je de presentatie weer terugluisteren of in je boeken opzoeken wat er bedoeld wordt. Ik merk dat ik ook minder snel iets durf te vragen tijdens een onlineles dan wanneer ik in de klas zit. Nu stel ik wel iets vaker vragen dan in het begin, maar ik durf toch niet alles te vragen. Dat merk ik ook bij klasgenoten. Wat je ook mist, is dat je tijdens of na de les even iets aan een klasgenoot vraagt als je bijvoorbeeld iets niet goed gehoord hebt. Online doe je dat minder snel. Dat je een onlinecollege kunt terugkijken als je ziek bent geweest, is natuurlijk wel fijn. Tijdens mijn vorige opleiding heb ik Mbo Middenkader Engineering gedaan en toen liep ik stage bij Varex Imaging. Die stage kon ondanks corona gelukkig nog doorgaan. Daardoor kon ik mijn vooropleiding afronden en aan mijn studie bij Zuyd beginnen. Technische Bedrijfskunde is heel leuk. Sommige mensen vinden mij geen type voor techniek. En er zitten sowieso maar weinig meiden in de klas, maar dit is echt een interessante studie.”

'Geen schouderklopje meer of een praatje op de gang'

Olaf Brouwers, docent-onderzoeker, studieloopbaanbegeleider, stage- en afstudeercoördinator Applied Science Heerlen & Geleen: “Het grootste nadeel van onlinelessen is het ontbreken van ‘echt contact’. Ook voor en na de les. Geen begroeting, praatje, schouderklopje of glimlach meer op de gang. Bij grotere groepen is online lesgeven vaak minder plezierig. Een valkuil is dat het eenzijdig zenden van informatie wordt als je niet genoeg interactie uitlokt. De camera’s van de studenten staan bijna altijd uit. Dus je kijkt als docent letterlijk tegen allemaal bolletjes aan met initialen. Bij fysieke meetings krijg je interactie door een non-verbaal signaal van een student of collega. Nu niet. Ook heb ik veel studenten nog nooit in real life mogen ontmoeten. En de studenten hebben natuurlijk geen laboratorium thuis. Dus een langdurige totale lockdown zal grote gevolgen hebben voor het opdoen van praktische vaardigheden. Nu is dat gelukkig nog niet het geval. Alle practica gaan gewoon door. Op het lab is de capaciteit wel verlaagd. Meestal van zestien naar twaalf studenten. Zelf probeer ik positief te blijven en ik zet elke vorm van studentencontact op één. Of het nu een appje, een e-mail of een vergaderverzoek is via Teams, ik ga er zo snel mogelijk op in. Dat vinden de studenten fijn. Vooralsnog hebben onze studenten geen studievertraging. We zijn heel flexibel in ons curriculum en zullen dit waar mogelijk blijven. Hierdoor zijn we in staat geweest om de essentie van de praktijkvakken prioriteit te geven. Als je het vergelijkt met autorijden dan leren we onze studenten in ieder geval gas geven, remmen en sturen. Normaal zouden we van ze vragen om dit te laten zien op verschillende terreinen. Bijvoorbeeld op een parkeerplaats, offroad, op de snelweg, ’s avonds of in de sneeuw. Dat gebeurt nu ook, maar meer in het werkveld. Als een student op een bepaalde stageplek bijvoorbeeld veel moet gaan rondrijden door de blubber dan krijgen ze in die eerste stageweek extra aandacht en leren ze de fijne kneepjes van een fourwheeldrive. 2020 was geen verloren studiejaar. We zullen altijd flexibel en inventief blijven om zoveel mogelijk te blijven doen met de ruimte die we hebben. En voor sommige projecten en lessen is het coronavirus zelfs een mooie casus geweest!”

'Sommige mensen verleren nu deels hun communicatieve vaardigheden'

Sven Broeders (25), vierdejaars Logopedie in Heerlen: “Online leer je flexibeler te zijn. Verder kan ik maar weinig voordelen bedenken van onlinelessen, ik ben er geen fan van. De betrokkenheid van iedereen is veel minder. Sommige studenten zetten hun camera’s uit, andere keren hapert de verbinding of kun je je scherm niet delen. Tijdens de eerste lockdown hield mijn stage opeens op. Ik werkte met hele jonge kinderen en dat gaat niet online. Ter vervanging kreeg ik opdrachten van school over ethiek en innovatie. Daarna heb ik mijn stageperiode afgerond op de stageplek van vorig jaar. Logopedie online vergt wel creativiteit. Normaal schrijf ik regelmatig op papier of een bord. Dat werkt voor camera minder goed. Motorische oefeningen voor de mond kun je sowieso niet online uitvoeren. Als ik een kind bijvoorbeeld moet leren op welke plek het zijn tong tegen zijn gehemelte moet leggen, wijs ik dat in de mond van dat kind aan met een stokje. Dat gaat online niet. Voor mijn afstudeeropdracht heb ik les mogen geven bij Zuyd aan tweedejaars studenten Logopedie. Dat beviel heel goed en ik hoop in de toekomst ook als docent aan de slag te kunnen bij Zuyd. In de zorg en in het onderwijs kun je het verschil maken. Corona vind ik wat dat betreft spannend, een uitdaging. Ik sta er niet zo negatief in. Dit gaat ook weer een keer over. Tot die tijd sport ik en eet ik gezond. Aandacht is het belangrijkste. We moeten contact met elkaar blijven zoeken. Anders vereenzamen mensen. Voor ouderen die dementerend zijn kan de pandemie betekenen dat ze een deel van hun communicatieve vaardigheden verleren. Mensen met autisme vinden interactie lastig. Nu is hun contact veel minder. Dus dat vergt straks natuurlijk extra aanpassingsvermogen als alles weer meer 'normaal' is. Mensen daarbij helpen, hoort ook bij logopedie.”

'Zingen met een mondkapje op gaat niet'

Esmée Bor, senior docent Jazz aan het Conservatorium Maastricht: “Ik woon in Amsterdam, dus door corona reis ik nu veel minder op en neer en heb ik meer tijd voor mijn gezin. Ander voordeel is dat mijn feedback bij de studenten nu beter beklijft. Die feedback op audio-opnamen geef ik nu niet meer tijdens de les, maar spreek ik in of schrijf ik op en ik merk dat dit beter blijft hangen. Dus soms kan het helemaal geen kwaad om vaste routines te doorbreken. Ook merk ik dat ik minder uitgeput raak van onlinelessen. Op het conservatorium heb je zeven uur lang telkens één student in je lokaal. Een hele heftige interactie waarbij al je zintuigen worden geprikkeld. Dat is er via beeldbellen niet of minder. Aan de andere kant is online lastiger, omdat ik de studenten en hun emoties minder goed kan ‘lezen’. Je stem en ogen zijn de spiegels van de ziel. Dus als je niet lekker in je vel zit, is je ademhaling niet goed en moeten we daar eerst aan werken. Ander nadeel is dat sommige studenten van de radar verdwenen tijdens die eerste coronagolf. En de geluidskwaliteit online is natuurlijk niet vergelijkbaar met de akoestiek op het Conservatorium. De finesses mis ik. De timing, of het ritmisch is en de onzuiverheden hoor ik gelukkig wel. Vooral daar geef ik nu feedback op. Het is ook eens fijn als ik niet op alle slakken zout leg. Als er straks geen corona meer is, vind ik zo nu en dan een onlineles best oké. Maar het grootste gemis was het samenspel. Ik kan studenten nu gelukkig weer af en toe begeleiden op de piano. Ze kijken dan van mij weg, want zingen met een mondkapje op gaat niet. Corona maakt sommige studenten een beetje depressief. Vroeger vroeg ik na het weekend: ‘Hoe was je gig?’ Nu zitten ze maar thuis met een keyboard op schoot tussen de waslijnen. Dan word je toch claustrofobisch. Tegelijk is het mooi dat sommigen wel zo creatief zijn dat ze hun muziek met een filmpje delen op Instagram. Ziet er leuk uit, het levert alleen niets op. Dat zou moeten veranderen.” 

'Uit iets negatiefs is altijd wel iets positiefs te halen'

Xavier Pellaers (20), eerstejaars Business Studies in Sittard: Door corona hadden wij als eerstejaarsstudenten geen normale introductieweek. Zo leer je weinig tot geen medestudenten kennen. Het sociale contact is echt een gemis, zowel met docenten als studenten. We hebben nu vier dagen per week online les en een keer per week in Sittard. Toch blijf ik positief. Ik kijk niet naar de problemen rond corona, maar ik zoek juist naar oplossingen. Zo sport ik veel, dat geeft energie en positiviteit. Met mijn medestudenten en andere vrienden proberen we zoveel mogelijk contact te houden. Dit doen we vooral via social media. Maar we zoeken elkaar ook op voor zover de maatregelen het toelaten. Dan gaan we bijvoorbeeld samen sporten. Of we spreken een avond af. Maar het studentenleven ziet er helaas nog niet zo kleurrijk uit als het hoort te zijn. Het enige voordeel van online les krijgen, is de reistijd. Ik kan nu wat langer in bed blijven liggen. Maar tegelijk is het belangrijk dat vooral de werkcolleges fysiek gegeven worden, omdat er dan meer interactie plaatsvindt tussen de docent en de studenten. Aan de andere kant is een volledige lockdown misschien beter, zodat daarna alles weer langzaam open mag. Al vind ik het niks om 24/7 thuis te zitten. Ondanks corona is 2020 voor mij zeker geen verloren jaar. Vorig schooljaar heb ik mijn mbo 4-diploma (medewerker HRM) gehaald en nu doe ik Business Studies. Dat is een hele leuke studie. Veel studiegenoten staan er gelukkig hetzelfde in als ik. Ze proberen er het beste van te maken en positief te blijven. Zelf heb ik soms moeite om thuis de motivatie op te brengen, maar gelukkig lukt het me nog steeds om alles te volgen. We leven in bizarre tijden. Iedereen ervaart dezelfde problemen. Maar ik probeer juist oplossingen te zoeken in plaats van blijven hangen in de problemen en niks te doen. Uit iets negatiefs is altijd wel iets positiefs te halen.”

'Geen pizza-avond meer in ons atelier'

Amanda van der Lugt (21), vierdejaars Docent Beeldende Kunst en Vormgeving in Maastricht: ‘’De hechte band met de andere studenten voelt als een familieband. De hele dag werkten we in ons gezamenlijke atelier. Kletsen. Lunchen in de stad. Even naar Van Ginkel (winkel voor kunstenaarsbenodigdheden, red.). Tot ’s avonds tien uur doorwerken. Filmpje kijken. Maar ja, dat was vóór corona. Tijdens de lockdown viel dit helemaal weg. Contact via Teams is niet hetzelfde als de pizza-avond in ons atelier. De school is dicht. Per dag mogen er maximaal vijf studenten van de hele kunstacademie in de werkplaatsen werken. De losse en gezellige kunstenaarssfeer is nu zo goed als weg. Het is stil op school. Na de vorige lockdown zochten we elkaar vaker op in onze ateliers. In de groepsapp vroegen we dan wie die dag op school was. Als we elkaar zagen, leek het even als vanouds, maar zodra je weer door de gangen liep, zag je de lege tafels zonder experimenten en kunstwerken. Dan wist je weer dat we in een ander tijdperk leven. Nu kan zelfs door de gangen lopen niet meer. Maar blijf niet in negatieve gevoelens hangen. Wees dankbaar voor wat wél kan: een boswandeling, contact met vrienden en familie én kunst maken. Het belangrijkste is een dak boven je hoofd, eten, drinken en natuurlijk gezond blijven. Mijn minor, vier maanden studeren aan een kunstacademie in Indonesië met een klasgenoot, moesten we afgelopen voorjaar na negen weken afbreken. Heel jammer. Gelukkig hebben we die minor kunnen afronden via Skype. Maar de onzekerheid blijft. Wanneer wordt het weer normaal? Ben je op de goede weg in je bubbel, op je slaapkamer die nu een atelier is met bed erin. Tijdens de onlinelessen merk ik dat minder mensen vragen durven te stellen. Ja, ons studentenleven is veranderd, maar we trekken elkaar erdoorheen. Later zeggen we: ‘Weet je nog dat je een mondkapje moest opzetten als je naar de wc wilde? Gewoon vier stappen verderop in de gang!’ Vorig jaar konden we ons dit niet voorstellen en over dertig jaar ziet alles er vast weer heel anders uit.”

'Het informele contact op school was veel belangrijker dan ik dacht'

Frans Roovers, onderwijsadviseur van de dienst Onderwijs en Onderzoek. Hij werkt voor alle locaties van Zuyd: “Ik train docenten en maak instructiecursussen voor Moodle. Ook ondersteun en adviseer ik docenten en opleidingsteams met technologie ondersteund leren. Als docenten er niet uitkomen met online lesgeven, help ik. In maart hadden we twee dagen om over te schakelen naar online. Dat was moeilijk. Iedereen deed zijn best om de techniek onder de knie te krijgen. Gaandeweg kwam ik erachter dat het informele contact veel belangrijker is dan ik had gedacht. Sociale contacten zijn de lijm tussen mensen. Ik klets nauwelijks nog met collega’s over persoonlijke dingen. De binding is weg. Ik ben normaal niet zo van de smalltalk. Maar ik heb ooit een boek gelezen van de bioloog Patrick van Veen. Hij beschrijft dat apen elkaar vlooien voor de onderlinge band. Smalltalk is onze manier van vlooien. Na een moeilijke sessie ga ik nu niemand bellen. Op school loop je dan bij elkaar binnen. Even je hart luchten, vragen hoe een ander dat zou hebben gedaan. Online is wel efficiënter, maar je ziet niet goed of studenten hun aandacht erbij hebben. Al helemaal niet als ze hun camera uitzetten. Dat is een ramp. In de klas heb je aan één opgetrokken wenkbrauw genoeg om te zien of iemand het snapt. Dat missen veel docenten. Corona zou ik dus niet zien als kans om een gebouwenreductie toe te passen. Wel doe ik een oproep om goed na te denken over de combinatie van online en fysiek. Online lesgeven is heel zwaar. Je bent hypergeconcentreerd. Misschien omdat je met al die knoppen bezig bent. In de klas klets je soms even met de studenten. Je varieert met de spanningsboog. Online moet je meer voorbereiden, kun je minder improviseren en je moet meer moeite doen om iedereen bij de les te houden. Ik adviseer docenten opdrachten te verzinnen die studenten in hun eigen tempo kunnen maken. Als docent kun je dan monitoren hoe het gaat. Bij toetsen is online heel leerzaam, omdat studenten meteen zien wat het goede antwoord had moeten zijn. Maar zonder fysiek onderwijs is er geen verschil meer met YouTube. Juist dat contact op school is de meerwaarde van Zuyd. Het leren samenwerken. Dus niet in pyjama voor je scherm zitten, want dan ligt vereenzaming op de loer."